Mensenhandel

Hoe werkt mensenhandel?

Plegers werven mensen om hen uit te buiten, voor eigen gewin. Ze gebruiken daarbij geweld, of bedreiging, intimidatie, misbruik van een kwetsbare positie of chantage. Veel slachtoffers kunnen en durven daarom geen aangifte te doen.

Plegers kunnen alleen opereren of in criminele samenwerkingsverbanden. De hoge mate van herhaald daderschap bij plegers van binnenlandse seksuele uitbuiting en de hoge mate van herhaald slachtofferschap bij slachtoffers mensenhandel, scheppen een zeer zorgelijk beeld van een moeilijk te doorbreken cyclus van criminaliteit en onveiligheid die zowel plegers als slachtoffers meemaken.

Vormen van mensenhandel

Er zijn verschillende manieren waarop mensen worden uitgebuit:

• Seksuele uitbuiting (bijvoorbeeld gedwongen prostitutie)
• Arbeidsuitbuiting (bijvoorbeeld werk onder slechte omstandigheden voor weinig geld)
• Criminele uitbuiting (gedwongen worden om misdrijven te plegen)
• Gedwongen orgaanverwijdering
• In sommige gevallen ook: gedwongen huwelijken of illegale adoptie

Wie zijn de slachtoffers?

• Elk jaar zijn er naar schatting 5.000 slachtoffers in Nederland.
• Slechts 1 op de 5 slachtoffers komt  in beeld bij politie of hulpverlening.
• Ongeveer de helft van de slachtoffers van mensenhandel is slachtoffer van seksuele uitbuiting. 30% is slachtoffer van arbeidsuitbuiting en 15% van criminele uitbuiting.
• Een kwart van de slachtoffers  is jonger dan 23 jaar.
• 28% van de slachtoffers wordt op een later moment opnieuw slachtoffer van mensenhandel of ander geweld.
• Extra kwetsbare groepen zijn:
  • Kinderen en jongeren
  • Migranten en asielzoekers
  • Mensen met een licht verstandelijke beperking
• Seksuele uitbuiting verschuift van meer zichtbare sectoren (zoals bordelen en clubs) naar minder zichtbare sectoren (zoals thuisprostitutie of escort).

Wat we weten over plegers?

• Jaarlijks komen tussen de 200 en 300 verdachten van mensenhandel in beeld bij de politie.
• Meer dan 80% van de veroordeelde verdachten is man.
• Gemiddeld zijn veroordeelde verdachten 32 jaar, waarbij plegers van binnenlandse seksuele uitbuiting het jongst zijn (gemiddeld 30 jaar) en plegers van arbeidsuitbuiting het oudst (gemiddeld 38 jaar)
• De vervolging is vaak lastig: Ruim 40% van de mensenhandelzaken wordt bij het Openbaar Ministerie geseponeerd, meestal vanwege onvoldoende bewijs.
• Als er wordt gedagvaard voor mensenhandel, dan volgt er in bijna 70% van de zaken ook een veroordeling voor mensenhandel.
• Plegers van binnenlandse seksuele uitbuiting hebben vaak brede criminele carrières. Toch zijn ze geen homogene groep. Er bestaan vier verschillende pleegprofielen:
  • Incidentele plegers
  • Plegers die vroeg pieken
  • Plegers die laat pieken
  • Continue plegers
• Plegers van binnenlandse seksuele uitbuiting blijven op veel verschillende gebieden achter vergeleken met plegers van andere criminaliteit. Zo zijn ze vaker opgegroeid in eenoudergezinnen, hebben ze minder vaak een startkwalificatie behaald (minimaal havo, vwo of MBO2 afgerond) en hebben ze vaker een criminele sociale omgeving.

Onderzoek naar aard en omvang mensenhandel

De Nationaal Rapporteur onderzoekt continu de kenmerken van mensenhandel in Nederland en hoe vaak het voorkomt. Ook onderzoekt de Rapporteur of de aanpak goed werkt. De Nationaal Rapporteur brengt tweejaarlijks de Monitor Mensenhandel uit. In de Monitor Mensenhandel zijn cijfers van zowel slachtoffers als (potentiële) daders opgenomen.

Nationale en internationale wetten en verdragen verplichten Nederland om maatregelen te nemen tegen mensenhandel. Het aanstellen van een nationaal rapporteur is één van die maatregelen.