Het kabinet neemt grote delen over van het advies van de Nationaal Rapporteur aangaande de governance van de aanpak van mensenhandel. Dit blijkt uit de voortgangsbrief Samen tegen Mensenhandel die de minister van Justitie en Veiligheid naar de Tweede Kamer heeft gestuurd met daarin ook de beleidsreactie op het advies. De minister van JenV wordt formeel Nationaal Coördinator en er komt een Regieraad Aanpak Mensenhandel. “Dit is een belangrijke stap. Al jarenlang is de aanpak van mensenhandel versnipperd en ontbreekt het aan heldere sturing. Met de formalisering van de rol van de Nationaal Coördinator en de komst van een Regieraad op hoog bestuurlijk niveau ontstaat eindelijk de mogelijkheid voor regie die nodig is om knelpunten daadwerkelijk op te lossen. Wel dienen de taken en bevoegdheden van de Nationaal Coördinator en de Regieraad nog verder te worden uitgewerkt”, aldus de Nationaal Rapporteur Conny Rijken.
Versnippering en gebrek aan sturing
De Nationaal Rapporteur bracht op 7 oktober 2024 een advies uit over de governance-structuur van de aanpak van mensenhandel. Ook het WODC-onderzoek van RAND Europe dat op 13 april 2026 verscheen concludeerde dat de aanpak te versnipperd is en te lokaal is ingestoken. Rollen en verantwoordelijkheden zijn onduidelijk, sturing ontbreekt en tussen regio’s en gemeenten bestaan grote verschillen in samenwerking. Beide rapporten adviseerden het aanstellen van een Nationaal Coördinator.
Minister van JenV wordt Nationaal Coördinator
Het kabinet kiest ervoor geen externe Nationaal Coördinator aan te stellen, maar de rol te beleggen bij de minister van Justitie en Veiligheid conform het advies van de Nationaal Rapporteur. Het mandaat, met bijbehorende verantwoordelijkheden en bevoegdheden, wordt formeel vastgelegd in een brief aan de Eerste en Tweede Kamer. De Nationaal Coördinator moet partijen committeren aan gezamenlijke doelstellingen, aanspreken op voortgang en zorgen voor interdepartementale afstemming.
Regieraad Aanpak Mensenhandel
Daarnaast zal er een Regieraad Aanpak Mensenhandel starten. Deze bestaat uit hoog bestuurlijke vertegenwoordigers van onder meer het Openbaar Ministerie, de politie, de Nederlandse Arbeidsinspectie, Comensha en de VNG en wordt voorgezeten door de Nationaal Coördinator. Ook de Nationaal Rapporteur zal aan de Regieraad deelnemen met behoud van de onafhankelijke positie als adviseur van de regering. "Het is goed dat de Regieraad op het hoogste bestuurlijke niveau wordt belegd. Alleen dan kan er echt worden doorgepakt op de knelpunten die al jaren blijven liggen", aldus Rijken. De Regieraad komt twee keer per jaar bijeen en gaat het Actieplan strategisch aansturen en monitoren.
Nog niet alles is klaar
De Nationaal Rapporteur noemt bovenstaande mooie stappen, maar geeft aan dat de effectiviteit afhangt van de uitwerking van de taken en bevoegdheden van de Coördinator en de Regieraad. Daarnaast constateert Nationaal Rapporteur dat een deel van de aanbevelingen uit het governance-advies nog verdere uitwerking vraagt zoals het nationaal verwijzingsmechanisme, de toegang tot opvang en heldere samenwerkingsstructuren. "Met de nieuwe governance-structuur is een belangrijke basis gelegd. Maar de aanpak van mensenhandel staat of valt met de uitvoering. Ik blijf de voortgang op alle punten dan ook nauwlettend volgen", aldus de Nationaal Rapporteur.