Conny Rijken blijft de komende vier jaar Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. De ministerraad heeft ingestemd met haar herbenoeming voor een tweede termijn die loopt van 1 september 2026 tot 1 september 2030. In haar eerste termijn zette Rijken zich in voor meer zicht op mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen, betere bescherming van slachtoffers en een effectievere aanpak van deze ernstige vormen van geweld en uitbuiting. De komende jaren zet zij deze lijn door en zal zij zich daarnaast onder meer richten op het zichtbaar maken van mensen in kwetsbare posities, en het verbeteren van de samenwerking tussen betrokken partijen.
Van onderzoek naar maatschappelijke impact
Sinds haar aantreden op 1 september 2022 heeft Conny Rijken zich ingezet voor een aanpak waarin menselijke waardigheid centraal staat. Haar missie: Nederland een voortrekkersrol laten spelen in de strijd tegen mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen. Zo is onder haar leiding de afgelopen vier jaar onderzoek gedaan naar hoe signalen van mensenhandel beter kunnen worden opgevolgd door opsporingsinstanties en hoe de strafrechtelijke afhandeling van mensenhandelzaken kan worden verbeterd.
Het onderzoek Migranten als verdienmodel zorgde voor meer bewustwording over de risico’s voor mensen op migratieroutes en de noodzaak om slachtofferschap eerder te herkennen. Daarnaast brachten onderzoeken als Maak het bespreekbaar en vergelijkend onderzoek naar opvang van slachtoffers nieuwe inzichten over seksueel geweld tegen kinderen. Deze publicaties kregen brede maatschappelijke en politieke aandacht.
Van aanbevelingen naar concrete verbeteringen
Rijken bracht in haar eerste termijn onder meer een advies uit over de governance-structuur van de aanpak van mensenhandel, omdat deze al jarenlang versnipperd is en heldere sturing mist. Het kabinet zal grote delen van dit advies overnemen zoals het aanstellen van een Nationaal Coördinator en de komst van de Regieraad Aanpak Mensenhandel op hoog bestuurlijk niveau.
Daarnaast heeft Rijken bijgedragen aan concrete verbeteringen in beleid en praktijk. Zo vormden aanbevelingen uit de Monitor mensenhandel 2019–2023 een belangrijke impuls voor de landelijke leidraad voor het professionaliseren van toezicht op de seksbranche. Aandacht voor de ontwikkeling van een Nationaal Verwijsmechanisme en een betere vaststelling van slachtofferschap droegen eveneens bij aan het debat over betere slachtofferbescherming.
Rijken heeft verder doorlopend gewezen op het belang van relationele en seksuele vorming in het onderwijs. Om seksueel geweld tegen kinderen te voorkomen, is het essentieel dat kinderen weten wat oké en wat niet oké is, hoe het gesprek daarover te voeren en waar zij heen kunnen in situaties die niet oké zijn. Dit geldt zowel voor plegers als slachtoffers.
Nieuwe termijn met nieuwe uitdagingen
In haar tweede termijn wil Rijken slachtoffers en de bescherming van slachtoffers extra aandacht geven. In Nederland is het al twintig jaar zo dat buitenlandse slachtoffers van mensenhandel vrijwel alleen een verblijfsvergunning kunnen krijgen als ze aangifte doen tegen de mensenhandelaar of getuigen in de strafprocedure. Of zij bescherming krijgen hangt daar vanaf. Het gaat dan niet alleen om verblijfsrecht maar ook opvang en andere hulp. Rijken blijft zich ook de komende vier jaar inzetten om dit losgekoppeld te krijgen zodat slachtoffers van mensenhandel ook bescherming krijgen als ze niet mee kunnen werken aan het strafproces.
Daarnaast staat een verdere analyse van de strafrechtketen op de agenda en wordt een eerste verkenning uitgevoerd naar de situatie in Caribisch Nederland. Ook blijft zij aandacht vragen voor groepen die nog onvoldoende zichtbaar zijn en voor betere toegang tot hulp voor kinderen die seksueel geweld meemaken.
“Het beschermen van mensen tegen uitbuiting en seksueel geweld vraagt om een aanpak die meebeweegt met nieuwe ontwikkelingen en waarin slachtoffers centraal staan. Ik kijk ernaar uit om mij de komende vier jaar samen met het veld verder in te zetten voor een menswaardige en effectieve aanpak,” aldus Conny Rijken.