De Nationaal Rapporteur bestaat alweer 25 jaar. Er is afgelopen jaren veel kennis opgebouwd en gedeeld om mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen zichtbaar te maken, te begrijpen en te bestrijden. Ons Jaarverslag 2025 laat zien dat deze taak urgenter is dan ooit. De online wereld verandert snel en plegers vinden razendsnel nieuwe manieren om jongeren onder druk te zetten, te ronselen, seksueel te misbruiken en uit te buiten. “We moeten eerlijk zijn: we zijn als samenleving onvoldoende uitgerust om kinderen te beschermen tegen de risico’s van seksueel geweld en mensenhandel online”, zegt Nationaal Rapporteur Conny Rijken.
"De ontwikkelingen op het gebied van online seksueel geweld en de toenemende inzet van online platformen door mensenhandelaren om slachtoffers te rekruteren, onderstrepen hoe cruciaal het blijft om nieuwe ontwikkelingen nauwkeurig te monitoren, nieuwe kennis hierover op te bouwen en die te gebruiken om zo effectief mogelijk beleid te maken", aldus de Nationaal Rapporteur.
Mensenhandel: signalen en opvolging
In 2025 heeft de Nationaal Rapporteur onderzoeken gepubliceerd die laten zien waar de aanpak beter kan.
- Migranten als verdienmodel: verklaringen van getuigen laten zien dat migranten onderweg naar Europa te maken krijgen met mensenhandel voor losgeld. Deze vorm wordt in de Nederlandse praktijk nog onvoldoende herkend.
- Rijke signalen, wisselende opvolging: veel signalen van mensenhandel bereiken opsporingsorganisaties, maar de opvolging verschilt sterk. De Nationaal Rapporteur doet aanbevelingen aan JenV en SZW om kennis te borgen, doelen te stellen en taken te verduidelijken.
- Door inzicht ontwikkelen, jurisprudentieonderzoek mensenhandel 2019 – 2023: uitspraken in mensenhandelzaken lopen uiteen. De Nationaal Rapporteur doet aanbevelingen aan de Rechtspraak om kennis te delen en beslissingen inzichtelijker te maken.
- Jaarcijfers mensenhandel 2024: 944 slachtoffers zijn gemeld bij Comensha, met hierbij een sterke toename van minderjarige slachtoffers van criminele uitbuiting. Het aantal opsporingsonderzoeken naar seksuele uitbuiting blijft afnemen en het aantal verdachten bij de politie daalt.
Seksueel geweld tegen kinderen: toename aantal meldingen
Het aantal meldingen van online vormen van seksueel geweld tegen kinderen steeg bij zowel de politie als bij gespecialiseerde meldpunten zoals Offlimits en het Centrum voor Seksueel Geweld. Zo verdubbelde het aantal meldingen van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik bij de politie tot ruim 70.000 in 2024. Steeds meer minderjarigen worden onder dwang of misleiding gedwongen beeldmateriaal te maken. Met AI kunnen in seconden geseksualiseerde beelden van kinderen worden gemaakt. Niet 'echt', maar met zeer reële gevolgen.
De Nationaal Rapporteur roept in de Monitor seksueel geweld tegen kinderen 2020 – 2024 op om:
- online seksueel grensoverschrijdend gedrag expliciet een plaats te geven in de kerndoelen en leerlijnen;
- budget voor de (door)ontwikkeling van onderbouwd lesmateriaal en bijscholing van leerkrachten op het gebied van digitale geletterdheid en relationele en seksuele vorming;
- relationele en seksuele vorming in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs;
- standaard een pro Justitia-rapportage in zaken met gedragskundige aspecten;
- centrale coördinatie en duurzame aansturing van de aanpak door de overheid, met duidelijke rollen en toezicht.
In een opinieartikel in de Volkskrant over seksueel kindermisbruik in het buitenland wees de Nationaal Rapporteur op de verwaarloosbaar kleine pakkans van de pleger en de beperkte informatiepositie van de opsporingsdiensten. Uit onderzoek blijkt dat naar schatting 225.000 Nederlandse mannen zich ooit schuldig hebben gemaakt aan seksueel misbruik van kinderen in het buitenland. Zij pleitte voor meer urgentie en gerichte investeringen in capaciteit en expertise.
Advies en andere activiteiten
Naast het doen van onderzoek adviseerde de Nationaal Rapporteur de overheid over wetgeving, waaronder de modernisering van de strafbaarstelling van mensenhandel en de implementatie van Europese richtlijnen. Ook uitte zij haar zorgen over de infiltratie van criminele netwerken in zorginstellingen waar slachtoffers van onder andere mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen en het gebrek aan regie in de aanpak van mensenhandel.
Met een bijeenkomst in Den Haag werd samen met 150 professionals stilgestaan bij het 25-jarig bestaan van het instituut. De middag stond in het teken van de ontwikkeling van het instituut en de vooruitgang in de aanpak van beide thema's. Daarnaast organiseerde de Nationaal Rapporteur samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid, Comensha en de VNG het jaarlijkse Symposium Mensenhandel. Circa 450 ervaringsdeskundigen en andere professionals kwamen bijeen om kennis en ervaringen uit te wisselen over de aanpak van mensenhandel.